Vandaag Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag voor Spinozistisch martelaar

0
4


Morgen, 31 oktober, wordt Lutherdag of
hervormingsdag gevierd, daar Luther op die dag in 1517 zijn 95 stellingen aan
de deur van de slotkapel in Wittenberg spijkerde.


Ik stel voor dat we vandaag, 30 oktober, aanwijzen
(“dopen”) als Hendrik Wyermarsdag of vrijdenkersdag, daar op 30 oktober 1710, Hendrik
Wyermars (± 1685 – na 1749) veroordeeld werd tot de zwaarste straf ooit voor geen
zwaarder vergrijp dan het schrijven en doen uitgeven van een de dominees en
regenten onwelgevallig boek.


Hij werd veroordeeld tot 15 jaar Rasphuys,
‘buiten acces, sonder pen, int of papier’, betaling van 3000 gulden boete en
daarna 25 jaar verbanning uit de provincie.  


In zijn boek, Den ingebeelde Chaos, dat in juni dat jaar was uitgekomen, was de
vrijdenker uitgebreid in discussie gegaan met Spinoza. Hubert Vandenbossche
typeerde zijn boek dan ook als een "Tractatus de emendatione Spinozae" en
Jonathan Israel duidde de zwaar vervolgde auteur aan als "martelaar van
het radicale denken.” Hij is te zien als een Spinozistisch martelaar.