Heinrich Kratz: Spinoza’s Ansicht über den Zweckbegriff

0
25

Over deze Heinrich Kratz kan ik verder niets vinden, dan dat hij in 1836 geboren zou zijn (volgens Hathitrust].*) Er is wel informatie over ene Heinrich Kratz, maar dat moet om iemand anders gaan dan deze Kratz die de auteur is van een proefschrift over Spinoza's Ansicht über den Zweckbegriff, dargestellt und beurtheilt von Heinrich Kratz [J.H. Heuser'sche Verlags-Buchhandlung, Neuwied und Leipzig, 1871 – 49 p.]

Ik vind de inleiding wel interessant, waarin hij aangeeft hoe je respectvol de filosofie van Spinoza, de eminent-systematischen Denker, dient te benaderen. Die voorafgaande tekst haal ik naar dit blog. In wat daarna volgt geeft hij nog wel een redelijk treffende samenvatting van de hoofdlijnen van Spinoza’s leer (waarin hij hier en daar kritiek uit op interpretaties van Kuno Fischer). Ook is nog wel interessant hoe hij het spreken over doel-middel en oorzaak-gevolg ontleed en met elkaar in verband brengt en suggereert dat Spinoza mogelijk te haastig is met zijn conclusie dat denken in doelen de natuurlijke verhouding oorzaak-gevolg zou omdraaien. Ik denk dat hij daarin nog wel een zinvolle bijdrage levert aan degenen die het anti-doel-denken van Spinoza willen bestuderen.

Opvallend is dat hij schrijft: "Spinoza beschränke den Begriff des Zwecks auf die menschliche Innenwelt und (p. 25) er erkenne den Zweckbegriff innerhalb der menschlichen Sphäre ausdrücklich an." Hij heeft niet gezien dat Spinoza de menselijke handelingen ook alleen maar uit efficiënte oorzaken laat volgen en het menselijke doel-idee als een imaginatio ziet.

Aan de manier waarmee hij meent te kunnen ‘bewijzen’ dat de natuur doelen kent, begrijp je niet dat hij er doctor in de filosofie mee is kunnen worden. Zo onder de maat is die redenering. Ik denk dan ook dat het wel terecht is dat er verder niets meer van hem is vernomen – althans op internet te vinden. Maar die inleiding is wel aardig.