Elie Luzac (1721 – 1796) uitgever van La Mettrie’s L’Homme Machine dat ‘schaadelijke en heilloose gevoelens van Spinosa’ zou bevatten

0
1

Luzac
was afkomstig uit een geslacht van Franse Hugenoten die eind 17e eeuw
naar Leiden en omgeving waren uitgeweken. In Leiden studeerde hij
rechten en promoveerde hij in 1759, waarna hij zich datzelfde jaar voor
het Hof van Holland als advocaat liet beëdigen. Hij ontplooide tal
van activiteiten, maar was toch vooral, zoals zijn leerling H.C. Cras
in een biografische schets opmerkte, ‘geschapen voor wetenschappen
en letterarbeid.’

Luzac,
aanhanger van een rationalistische, gematigde, tolerante en politiek
behoudende Verlichting, schreef over de meest uiteenlopende
onderwerpen, maar het liefst over filosofie, politieke theorie,
natuurrecht, politieke economie en politiek. Gedreven door een
schijnbaar onverzadigbare belangstelling, vulde hij met zijn
energieke en vlotte pen duizenden bladzijden en werd hij ‘een van
die auteurs die sneller schrijven dan God lezen kan,’ aldus E.H.
Kossmann in zijn oratie van 1966. Verlicht, maar bestrijder van het
revolutionaire gevaar – verlicht maar overtuigd orangist. “Want
gylieden zult zien, dat als het Land ’t avond of morgen in
ongelegenheid komt, al wederom toevlucht tot den Prins van Oranje
genomen zal worden. Daar is geen mis op,” schreef hij in 1784 [Cf.]

Rietje
van Vliet heeft in haar proefschrift dat zij in 2005 verdedigde laten
zien dat hij een belangrijke positie in het Nederlandse en
internationale boekbedrijf van de achttiende eeuw innam en daarvoor
opereerde in een omvangrijk netwerk – ook internationaal. Aan het
Rapenburg in Leiden had hij een boekhandel en uitgeverij en in 1750
een vestiging in de Duitse universiteitsstad Göttingen, waar hij was
voorgedragen als drukker van de Georg-August Universität in
Göttingen.