Ferd. Sassen over Spinoza en spinozisten

0
19

De priester en filosoof prof. dr. Ferd. Sassen (1894 – 1971) die, naar een schets van Siebe Thissen, "het wijsgerig leven het liefst beschouwde vanuit stromingen en stelsels",  en naar een andere schets van hem, vooral interesse had "in het wijsgerig gehalte van het filosofisch discours" en daarom minder over de beoefenaren van wijsbegeerte schreef, heeft aardig wat over Spinoza gepubliceerd en iets over de spinozisten. Toch is daarover in de biografische portretten op Wiki en in zijn korte biografie in het Biografisch Woordenboek van Nederland niets te vinden. Het "Kritisch Denkerslexicon" heeft – uiteraard zou je haast zeggen – niets over Sassen. Die losbladige uitgave heeft – typisch Nederlands – bijna uitsluitend aandacht voor buitenlandse denkers.*)

Volgend jaar is het 50 jaar geleden dat bij Elsevier Sassens Geschiedenis van de wijsbegeerte in Nederland tot het einde der negentiende eeuw verscheen, waarin twee grote paragrafen over Spinoza: in Hfst 2 Renaissance en Reformatie: § 3 Spinoza, aanhangers en bestrijders; in Hfst 4 De Negentiende Eeuw, § 7: De herleving van het Spinozisme. Dit boek is in z'n geheel gedigitaliseerd en opgenomen op DBNL.

Siebe Thissen heeft meermalen over Sassen geschreven en gaf in 1998 onder meer deze typering: "De voormalige hoogleraar Ferdinand Sassen (1894-1971) is een van de weinige filosofen die de geschiedenis van de wijsbegeerte in Nederland – tevens de titel van zijn hoofdwerk uit 1959 – tot speerpunt van zijn intellectuele interesse maakte. In feite schreef Sassen het enige bestaande naslagwerk over Nederlandse wijsgeren en hun filosofische preoccupaties." [hier]
Wel is Thissen van mening dat Sassen het spinozisme te academisch benaderde en het te weinig als een wisselwerking tussen een academische en een niet-academische filosofische traditie zag. Hoewel hij wel zag dat het spinozisme van de 19e eeuw vooral tot doel had "een wereldbeschouwing voor den modernen mens" te construeren. [hier]
Sassen typeerde de achtereenvolgende spinozistische periodes als: de propagandistische, de wereldbeschouwelijke en het geleerd spinozisme.