Theodorus Cornelis van Stockum (1887 – 1969) kenner Spinoza-receptie met pech

0
29

Om meteen maar met de pech te beginnen. In hetzelfde jaar waarin Van Stockum’s (cum laude) proefschrift verscheen, Spinoza — Jacobi — Lessing. Ein Beitrag zur Geschichte der Deutschen Literatur und Philosophie im 18 Jahrhundert, [bij Noordhoff Groningen in 1916 – 108 pp.], verscheen van Heinrich Scholz: Die Hauptschriften zum Pantheismusstreit zwischen Jacobi und Mendelssohn. En dát werd internationaal het standaardwerk, terwijl Van Stockums werk (hoewel ook in het Duits) naar de achtergrond in de duisternis verdween. Wie heeft in de wereld der Spinozisten nog van Van Stockum gehoord? Hooguit heeft een enkeling nog de Mededelingen (nr 13.) van 1956, waarin de lezing die hij hield voor de VHS over Goethe en Spinoza.  
Theodorus Cornelis van Stockum, Goethe en Spinoza. Leiden: E.J. Brill, 1956 [Mededelingen vanwege het Spinozahuis XIII]

    

Hij was het enige kind van de conrector van het stedelijk gymnasium in Dordrecht. Zijn moeder overleed bij zijn geboorte zodat hij alleen met zijn vader opgroeide.  Hij bezocht het gymnasium en deed in 1905 eindexamen (alpha). Daarna deed hij Duitse taal- en letterkunde in Groningen, deed in 1907 M.O.-A en in 1911 M.O.-B. , daarnaast filosofie waarin hij kandidaats- in 1909 en doctoraalexamen in 1913 deed – beide cum laude. Tussendoor had hij in 1911 nog enige tijd in Heidelberg gestudeerd.  In 1912 huwde hij. In datzelfde jaar werd hij docent aan de Rijks-H.B.S. te Groningen.

In 1916 promoveerde hij bij de bekende Groningse hoogleraar Heymans cum laude op een vergelijkend filosofisch onderwerp, dat nauw samenhing met de Duitse literatuur: Spinoza, Jacobi, Lessing: ein Beitrag zur Geschichte der deutschen Literatur und Philosophie im 18. Jahrhundert. [Uitgegeven bij Noordhoff, Groningen, 1916].

 [cf. bij archive.org]

Dat jaar werd hij privaatdocent aan de Groningse universiteit met de leeropdracht: ‘Geschiedenis der nieuwere wijsbegeerte, inzonderheid in verband met de Duitsche letterkunde der laatste eeuwen’. De Openbare Les op 10 oktober 1916 had de titel: Spinoza's beoordeeling en invloed in Duitschland van 1677 tot 1750.