Spinoza over de onmogelijkheid van zelfmoord

0
3

Op 30 juni 2011 schreef ik een voortreffelijk blog (als niemand dat doet, zeg ik het zelf wel): Spinoza, de dood en het in eeuwigheid 'onsterfelijke'. Daarin komt ook heel even de zelfmoord voorbij, maar veel woorden wijd ik er niet aan. Er bestaat een hele literatuur over wat er niet zou kloppen aan Spinoza’s betoog in 4/20s dat zelfdoding onmogelijk is. De conatus, dat in feite ons wezen is – maakt wat we zijn, laat ons nooit van binnenuit, vanuit volledige zelfveroorzaking, een eind aan ons leven maken. Niemand kan tegen de natuur ingaan. Uiteraard weet Spinoza ook wel dat “zelfdoding” voorkomt, maar voor hem komen de oorzaken daarvoor altijd van buiten. “Iets kan alleen door een uitwendige oorzaak worden vernietigd”( 3/4). En, “Elk ding streeft zoveel mogelijk naar de voortzetting van het zijn” (3/6).

Men heeft redeneringen opgezet over vanzelf afgaande bommen en andere tegenvoorbeelden om Spinoza’s ongelijk te betogen, maar dat krijgt al snel een aureool van sofistiek en dat heeft mijn interesse nooit kunnen wekken.

Ik zal dan ook niet gauw een blog wijden aan Spinoza en zelfmoord. Dat dit blog tóch die titel draagt, komt alleen maar doordat ik wil wijzen op een interessant artikel van Jon Miller (Associate professor, Queen's University, Kingston, Ontario), Stoics and Spinoza on suicide [PDF], voor wie dat onderwerp graag wil bestuderen.

Uit zijn CV zag ik dat het gepubliceerd is in: Wolfenbütteler Forschungen, Band 108 (2005) • Reprinted in Der Einfluss des Hellenismus auf die Philosophie der Frühen Neuzeit (Harrassowitz Verlag, 2005; Gábor Boros, ed.)